Jak chronić dzieci przed groomingiem w komunikatorach internetowych?

Grooming w komunikatorach: najważniejsze zasady dla rodziców

Aby zmniejszyć ryzyko groomingu w komunikatorach, sprawdź z dzieckiem ustawienia prywatności, ogranicz niechciane kontakty i naucz je rozpoznawać sygnały ostrzegawcze: prośby o zachowanie tajemnicy, przesłanie intymnych zdjęć czy spotkanie bez wiedzy rodziców. Ustalcie, że dziecko zawsze może poprosić o pomoc bez obawy przed karą. Jeśli ktoś mu grozi lub je szantażuje, zadbaj o jego bezpieczeństwo, zabezpiecz dostępne wiadomości z groźbami i dane kontaktowe sprawcy, nie kopiując intymnych materiałów małoletnich. Zgłoś sprawę Policji.

Co to jest grooming i jak przebiega w internecie?

Grooming to proces budowania relacji i zdobywania zaufania dziecka w celu jego późniejszego wykorzystania seksualnego. Sprawca może nawiązać kontakt przez komunikator, media społecznościowe, grę internetową lub inne miejsce umożliwiające rozmowę online.

W przeciwieństwie do zwykłej znajomości celem takiego kontaktu nie jest przyjaźń, lecz stopniowe manipulowanie dzieckiem.

Osoba stosująca grooming może udawać rówieśnika, interesować się problemami nastolatka, prawić komplementy, oferować prezenty albo zapewniać, że rozumie go lepiej niż rodzice i przyjaciele.

Jak wyjaśnia Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (OSE), realizowana przez NASK, uwodzenie dzieci w internecie często polega na stopniowym tworzeniu więzi emocjonalnej. Sprawca najpierw zdobywa zaufanie małoletniego, a następnie wykorzystuje tę relację do realizacji swoich zamiarów.

Niebezpieczeństwo polega na tym, że grooming nie zawsze zaczyna się od jednoznacznie seksualnych wiadomości.

Początkowo rozmowy mogą dotyczyć szkoły, muzyki, gier czy codziennych problemów. Dopiero później pojawiają się prośby o zachowanie tajemnicy, pytania o intymne sprawy albo naciski na przesłanie zdjęć.

Proces ten może rozwijać się stopniowo, ale czasami eskaluje bardzo szybko. Dziecku trudno rozpoznać manipulację, zwłaszcza jeśli zdążyło już przywiązać się emocjonalnie do rozmówcy.

W Polsce określone zachowania związane z groomingiem wobec dzieci poniżej 15. roku życia są przestępstwem opisanym w art. 200a Kodeksu karnego. Nie oznacza to jednak, że starsi nastolatkowie pozostają bez ochrony prawnej — groźby, szantaż i wykorzystywanie seksualne również mogą stanowić przestępstwa.

Więcej informacji o tym zjawisku można znaleźć w materiale Komendy Stołecznej Policji „CHILD GROOMING, czyli «uwodzenie» dziecka przez internet”.

Jak sprawcy nawiązują kontakt z dziećmi w komunikatorach?

Grooming online nie zawsze rozpoczyna się od prywatnej wiadomości. Pierwszy kontakt często następuje tam, gdzie dzieci swobodnie rozmawiają z innymi użytkownikami:

• Na publicznych czatach i grupach tematycznych.

• W komentarzach na TikToku, Instagramie czy YouTubie.

• Podczas gier online i na serwerach Discorda.

• W otwartych grupach na Telegramie.

• Poprzez zaproszenia do znajomych lub wiadomości od nieznanych kont.

Przykładowo nieznajomy może dołączyć do grupy poświęconej popularnej grze, a następnie nawiązać rozmowę z nastolatkiem. Początkowo będzie wymieniał się poradami, żartował lub komentował wspólne zainteresowania.

Kiedy zdobędzie zaufanie dziecka, może zaproponować przeniesienie rozmowy na WhatsApp, Telegram, Snapchat czy inny komunikator.

W prywatnej konwersacji łatwiej prowadzić rozmowy, których nie widzą pozostali członkowie społeczności. Sprawca może też przekonywać dziecko, że ich relacja jest wyjątkowa i powinna pozostać tajemnicą.

Samo korzystanie z określonego komunikatora nie świadczy jednak o zagrożeniu. Znaczenie ma przede wszystkim zachowanie rozmówcy, przestrzeganie granic dziecka oraz rodzaj informacji, o które prosi.

Szczególną czujność powinny wzbudzić sytuacje, w których nowo poznana osoba nalega na rozmowę w tajemnicy, ukrywa swoją tożsamość lub próbuje odizolować dziecko od bliskich.

Jak rozpoznać grooming online? Najważniejsze sygnały ostrzegawcze

Sprawcy groomingu często przedstawiają manipulację jako troskę, przyjaźń lub uczucie. Dlatego nie zawsze łatwo odróżnić ich zachowanie od zwykłego zainteresowania drugą osobą.

Istnieją jednak sygnały, których nie należy ignorować.

1. Naleganie na zachowanie znajomości w tajemnicy

Rozmówca prosi dziecko, aby nie mówiło rodzicom ani znajomym o ich kontaktach.

Może pisać:

„To zostaje między nami. Inni i tak nas nie zrozumieją”.

W ten sposób próbuje ograniczyć możliwość uzyskania pomocy od bliskich.

2. Nadmierna uwaga i prezenty

Nieznajoma osoba regularnie prawi komplementy, poświęca dziecku wyjątkowo dużo czasu, oferuje pieniądze, prezenty albo walutę do gry.

Takie gesty mogą służyć budowaniu poczucia wdzięczności i zobowiązania.

3. Presja emocjonalna i manipulowanie uczuciami

Rozmówca wywołuje poczucie winy, gdy dziecko odmawia spełnienia jego prośby.

Przykładowe wiadomości:

„Myślałem, że mi ufasz”.

„Gdyby naprawdę ci na mnie zależało, udowodniłbyś mi to”.

W ten sposób sprawca może wykorzystywać potrzebę akceptacji i bliskości.

4. Prośby o prywatne lub intymne zdjęcia

Początkowo rozmówca może prosić o zwykłe selfie, a z czasem o coraz bardziej osobiste lub seksualne materiały.

Zdarza się, że otrzymane zdjęcia i nagrania są następnie wykorzystywane do szantażu.

Taki rodzaj przemocy określa się mianem sextortion, czyli szantażu na tle seksualnym.

Sprawca może grozić opublikowaniem zdjęć lub wysłaniem ich rodzinie i znajomym, jeżeli dziecko nie prześle kolejnych materiałów albo pieniędzy.

5. Naciskanie na zmianę komunikatora

Osoba poznana w internecie wielokrotnie proponuje przeniesienie rozmowy do prywatnego czatu lub aplikacji oferującej znikające wiadomości.

Sama zmiana komunikatora nie jest dowodem niebezpieczeństwa. Niepokojące staje się jednak tłumaczenie, że rodzice lub inni dorośli nie mogą zobaczyć tej rozmowy.

6. Proponowanie spotkań bez wiedzy rodziców

Rozmówca namawia dziecko do spotkania i prosi, by nikomu o nim nie mówiło.

Na przykład:

„Powiedz rodzicom, że idziesz do kolegi”.

Łączenie tajemnicy, presji i próśb o spotkanie w cztery oczy może oznaczać poważne zagrożenie.

Pamiętajmy, że pojedynczy sygnał nie musi oznaczać groomingu. Jednak gdy pojawiają się jednocześnie naciski, sekrety, przekraczanie granic i seksualne prośby, sytuacja wymaga zdecydowanej reakcji dorosłych.

Jakie zmiany w zachowaniu dziecka mogą świadczyć o problemie?

Rodzice nie zawsze mają dostęp do podejrzanych rozmów. Czasami pierwsze oznaki problemu można zauważyć w codziennym zachowaniu dziecka.

Warto zwrócić uwagę, jeśli dziecko:

Denerwuje się po otrzymaniu wiadomości. Wygląda na przestraszone, przygnębione lub niespokojne, gdy kontaktuje się z nim określona osoba.

Nagle zaczyna ukrywać kontakty online. Szybko zamyka czaty, unika rozmów o nowych znajomościach albo wyraźnie boi się pokazać, z kim pisze.

Otrzymuje niespodziewane prezenty. Pojawiają się pieniądze, doładowania do gier, gadżety lub inne przedmioty, których pochodzenia dziecko nie potrafi wyjaśnić.

Boi się opowiadać o znajomości. Sprawia wrażenie przygnębionego, czuje się winne lub sugeruje, że ktoś zabrania mu mówić o tej relacji.

Wyraźnie zmienia swoje zachowanie. Wycofuje się z dotychczasowych kontaktów, staje się bardziej zamknięte w sobie lub traci zainteresowanie ulubionymi zajęciami.

Podobne sygnały opisuje NASK w materiale „Bezpieczni w sieci z OSE: child grooming”.

Żadna z tych zmian nie stanowi jednak samodzielnego dowodu, że dziecko padło ofiarą groomingu. Potrzeba prywatności, wahania nastroju czy niechęć do rozmowy mogą mieć wiele innych przyczyn.

Dlatego zamiast oskarżeń warto zacząć od spokojnego pytania o samopoczucie i zapewnienia, że dziecko może liczyć na pomoc.

Jak chronić dziecko przed groomingiem w internecie?

Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka kontaktu z nieznajomymi w sieci. Można jednak zmniejszyć je dzięki odpowiednim ustawieniom prywatności, edukacji i jasnym zasadom korzystania z komunikatorów.

Oto sześć praktycznych kroków, które rodzice mogą wykonać wspólnie z dzieckiem.

1. Sprawdźcie ustawienia prywatności w komunikatorach

Warto zacząć od aplikacji, z których dziecko korzysta najczęściej.

WhatsApp

W aplikacji WhatsApp:

1. Otwórz Ustawienia → Prywatność.

2. Sprawdź, kto może zobaczyć zdjęcie profilowe, informacje o ostatniej aktywności i pozostałe dane profilu.

3. Przejdź do sekcji Grupy.

3. Wybierz Moje kontakty, aby osoby spoza listy kontaktów nie mogły dodawać dziecka bezpośrednio do grup. Nadal mogą jednak wysyłać zaproszenia do dołączenia.

4. W razie potrzeby użyj opcji Moje kontakty oprócz..., aby wykluczyć wybrane osoby.

Sposób działania tej funkcji opisuje oficjalna pomoc WhatsApp.

Pamiętaj, że WhatsApp korzysta z numerów telefonów. Ustawienia prywatności nie sprawiają, że numer dziecka staje się całkowicie niewidoczny dla wszystkich osób, z którymi się kontaktuje.

Telegram

Na telefonie dziecka:

1. Otwórz Telegram.

2. Przejdź do Ustawienia → Prywatność i bezpieczeństwo.

3. Otwórz ustawienia dotyczące numeru telefonu i sprawdź, kto może go zobaczyć oraz znaleźć konto za jego pomocą.

4. Sprawdź ustawienia grup i kanałów dotyczące zaproszeń, jeśli są dostępne.

5. Zwróć uwagę na publiczną nazwę użytkownika — osoby znające ją mogą znaleźć konto i próbować nawiązać kontakt.

Warto też włączyć weryfikację dwuetapową.

Szczegóły znajdują się w oficjalnym FAQ Telegrama w języku polskim.

Discord

W Discordzie dostępne są funkcje ograniczania kontaktu z nieznajomymi.

W ustawieniach użytkownika:

1. Przejdź do sekcji Content & Social (treści i funkcje społecznościowe).

2. Sprawdź ustawienia wiadomości prywatnych, czyli Direct Messages.

3. Ogranicz możliwość otrzymywania wiadomości od innych członków serwerów, jeśli jest to potrzebne.

4. Sprawdź ustawienia zaproszeń do znajomych (Friend Requests).

5. Naucz dziecko rozpoznawać i odrzucać niechciane prośby o kontakt.

Discord automatycznie stosuje dodatkowe zabezpieczenia na kontach nastolatków, w tym oddzielną skrzynkę na prośby o wiadomości od osób spoza listy znajomych.

Więcej informacji znajdziesz w oficjalnym poradniku Discorda dotyczącym blokowania i prywatności.

Uwaga: nazwy poszczególnych opcji mogą nieznacznie różnić się w zależności od wersji aplikacji, systemu operacyjnego i języka interfejsu.

2. Rozmawiajcie o kontaktach z nieznajomymi

Wyjaśnij dziecku, że osoba poznana w internecie nie zawsze jest tym, za kogo się podaje.

Nawet jeśli ma podobne zainteresowania, używa zdjęcia nastolatka i twierdzi, że chodzi do pobliskiej szkoły, nie oznacza to, że mówi prawdę.

Warto uczyć dziecko rozpoznawania sytuacji, w których ktoś zbyt szybko próbuje zbudować bliską relację lub wypytuje o prywatne sprawy.

Podkreśl, że prawdziwa przyjaźń nie polega na wywieraniu presji i zmuszaniu do zachowywania niepokojących tajemnic.

3. Naucz dziecko chronić swoje dane osobowe

Porozmawiajcie o tym, jakich informacji nie należy przekazywać osobom poznanym wyłącznie online.

Szczególną ostrożność warto zachować w przypadku:

• Adresu zamieszkania i nazwy szkoły.

• Lokalizacji w czasie rzeczywistym.

• Codziennych tras i miejsc, w których dziecko regularnie przebywa.

• Haseł i kodów weryfikacyjnych.

• Zdjęć ujawniających miejsce zamieszkania lub pobytu.

Osobno omówcie ryzyko przesyłania intymnych zdjęć.

Dziecko powinno rozumieć, że po wysłaniu fotografii może stracić kontrolę nad tym, kto ją zapisze, skopiuje lub przekaże dalej.

Przede wszystkim musi wiedzieć, że nikt nie ma prawa wymuszać na nim przesyłania intymnych materiałów.

4. Pokaż, jak blokować i zgłaszać podejrzane konta

Upewnij się, że dziecko zna funkcje blokowania użytkowników i zgłaszania naruszeń w aplikacjach, z których korzysta.

Pokaż mu, gdzie znajdują się te opcje i wyjaśnij, w jakich sytuacjach warto ich użyć.

Jeśli rozmówca zaczyna grozić, szantażować lub domagać się intymnych materiałów, dziecko powinno jak najszybciej poinformować zaufaną osobę dorosłą.

W takich sytuacjach ważne może być zachowanie informacji o kontakcie i wiadomości zawierających groźby. Nie należy jednak samodzielnie rozpowszechniać ani tworzyć nowych kopii seksualnych materiałów przedstawiających osoby małoletnie.

5. Ustalcie zasady spotkań z osobami poznanymi online

Dziecko nie powinno umawiać się na tajne spotkania z osobami, które zna wyłącznie z internetu.

Wielotygodniowa, nawet bardzo przyjazna rozmowa nie gwarantuje, że internetowy znajomy rzeczywiście jest tym, za kogo się podaje.

Jeżeli nastolatek planuje spotkanie z osobą poznaną online, powinien wcześniej omówić tę sytuację z rodzicem lub innym zaufanym dorosłym.

Dorosły powinien pomóc ocenić bezpieczeństwo takiej znajomości i zdecydować, czy oraz na jakich warunkach spotkanie może się odbyć.

6. Dbaj o otwartą komunikację

Regularnie rozmawiaj z dzieckiem o jego aktywności w internecie.

Pytaj o ulubione aplikacje, gry, społeczności i nowe znajomości, ale unikaj przesłuchiwania i pochopnego oceniania.

Najważniejsze, aby dziecko wiedziało, że może zwrócić się do rodzica nawet wtedy, gdy wcześniej złamało ustalone zasady, ukrywało znajomość albo wysłało coś, czego teraz żałuje.

Strach przed karą nie powinien powstrzymywać dziecka przed proszeniem o pomoc.

Co zrobić, gdy dziecko padło ofiarą groomingu lub szantażu w internecie?

Jeśli dowiesz się, że ktoś manipuluje Twoim dzieckiem, domaga się od niego intymnych zdjęć lub grozi ujawnieniem prywatnych materiałów, postaraj się działać spokojnie i konsekwentnie.

Nawet jeśli dziecko ukrywało rozmowę albo wysłało osobiste zdjęcia, w tej chwili potrzebuje przede wszystkim bezpieczeństwa i wsparcia.

Poniższe zalecenia są zgodne z materiałami NASK dotyczącymi groomingu oraz wskazówkami Dyżurnet.pl dotyczącymi szantażu seksualnego.

Krok 1. Wysłuchaj dziecka bez oskarżeń

Pozwól dziecku spokojnie opowiedzieć, co się wydarzyło.

Podziękuj mu za zaufanie i zapewnij, że nie zostanie ukarane za to, że poprosiło o pomoc.

Nie krytykuj go za ukrywanie rozmów, zaufanie nieznajomej osobie ani za wysłanie zdjęć.

Wyjaśnij, że odpowiedzialność za manipulację, groźby i szantaż ponosi sprawca.

Możesz powiedzieć:

„Dobrze, że mi o tym mówisz. Teraz najważniejsze jest Twoje bezpieczeństwo. Razem zastanowimy się, co zrobić”.

Nie zmuszaj dziecka do wielokrotnego opowiadania bolesnych szczegółów. W razie potrzeby dalsze czynności powinny prowadzić odpowiednio przygotowane osoby.

Krok 2. Oceń, czy dziecku grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo

Sprawdź, czy rozmówca zna adres zamieszkania dziecka, nazwę szkoły, jego aktualną lokalizację lub inne dane umożliwiające odnalezienie go.

Dowiedz się, czy groził przemocą fizyczną albo umawiał się z dzieckiem na spotkanie.

Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, dzwoń pod numer alarmowy 112.

W Polsce numer 112 służy do zgłaszania nagłych sytuacji wymagających interwencji odpowiednich służb, w tym Policji.

Jeżeli dziecko jest w silnym kryzysie psychicznym, mówi o samookaleczeniu lub myślach samobójczych, również należy potraktować to bardzo poważnie i zapewnić mu pilną pomoc.

Nie trzeba najpierw zebrać wszystkich dowodów, aby powiadomić Policję o zagrożeniu.

Krok 3. Zabezpiecz dostępne dowody

Nie usuwaj pochopnie konta dziecka, całej korespondencji ani aplikacji, przez którą kontaktował się sprawca.

Przydatne mogą być:

• Nazwa użytkownika i link do jego profilu.

• Numer telefonu lub inne dane kontaktowe, jeśli są dostępne.

• Daty i godziny rozmów.

• Wiadomości tekstowe zawierające groźby.

• Informacje o żądaniach pieniędzy lub innych materiałów.

• Szczegóły ewentualnego spotkania.

W razie potrzeby można zachować nieintymne wiadomości lub zapisać istotne dane.

Nie pobieraj, nie przesyłaj dalej i nie wykonuj dodatkowych kopii nagich lub seksualnych zdjęć i filmów przedstawiających osoby niepełnoletnie.

Jeśli takie materiały znajdują się już na urządzeniu, poproś Policję o wskazówki dotyczące bezpiecznego postępowania z nimi.

Nie publikuj dowodów w mediach społecznościowych i nie wysyłaj ich innym osobom w celu „ostrzeżenia przed sprawcą”.

Krok 4. Nie spełniaj żądań szantażysty

Jeżeli sprawca grozi opublikowaniem intymnych zdjęć dziecka:

• Nie wysyłaj pieniędzy.

• Nie przesyłaj kolejnych zdjęć ani filmów.

• Nie zgadzaj się na osobiste spotkanie.

• Nie próbuj samodzielnie negocjować warunków zakończenia szantażu.

Spełnienie żądań nie gwarantuje, że sprawca usunie materiały lub przestanie grozić.

Przeciwnie — może zachęcić go do formułowania kolejnych żądań.

Takie postępowanie zaleca również polski zespół Dyżurnet.pl w poradniku dotyczącym szantażu seksualnego.

Krok 5. Przerwij niebezpieczny kontakt

Po zabezpieczeniu istotnych informacji, o ile można to zrobić bezpiecznie i bez opóźniania pomocy, zablokuj sprawcę.

Zgłoś podejrzane konto administratorom komunikatora lub platformy społecznościowej.

Wspólnie z dzieckiem sprawdźcie również:

• Hasła i zabezpieczenia kont.

• Uwierzytelnianie dwuskładnikowe.

• Aktywne sesje i zalogowane urządzenia.

• Widoczność profilu i listy znajomych.

• Możliwość kontaktowania się z dzieckiem przez nieznajome osoby.

Nie usuwaj całej historii rozmowy ani konta przed uzyskaniem odpowiednich wskazówek, szczególnie jeśli sprawa została już zgłoszona Policji.

Krok 6. Zgłoś sprawę Policji

Jeżeli dziecko doświadcza szantażu, gróźb seksualnych, prób wymuszenia intymnych materiałów lub innych podejrzanych działań, zgłoś sprawę Policji.

Możesz udać się do najbliższej jednostki Policji i opisać sytuację.

Nie musisz samodzielnie rozstrzygać, czy doszło do konkretnego przestępstwa. To zadanie odpowiednich organów.

Przekaż posiadane informacje o rozmówcy i przebiegu zdarzeń oraz zapytaj, jak prawidłowo zabezpieczyć urządzenie i dalsze dowody.

W przypadku bezpośredniego zagrożenia dzwoń pod 112.

Krok 7. Zgłoś nielegalne materiały do Dyżurnet.pl

Jeżeli intymne materiały przedstawiające dziecko zostały opublikowane w internecie lub zauważysz inne treści mogące świadczyć o seksualnym wykorzystywaniu małoletnich, możesz zgłosić je do Dyżurnet.pl.

Dyżurnet.pl to działający w ramach NASK zespół zajmujący się przyjmowaniem zgłoszeń dotyczących nielegalnych i szkodliwych treści w internecie.

Aby przesłać zgłoszenie:

1. Wejdź na oficjalny formularz Dyżurnet.pl.

2. Podaj dostępne informacje o miejscu występowania podejrzanych treści, np. adres strony lub link do materiału.

3. Opisz problem zgodnie z instrukcjami formularza.

4. Prześlij zgłoszenie.

Nie pobieraj ani nie przesyłaj dalej seksualnych materiałów przedstawiających dzieci tylko po to, by je zgłosić.

Ważne: Dyżurnet.pl nie zastępuje Policji. Jeśli dziecko doświadcza gróźb, szantażu lub wykorzystywania seksualnego, sprawę należy zgłosić również odpowiednim organom ścigania.

Krok 8. Skorzystaj z Take It Down, jeśli istnieje ryzyko rozpowszechnienia intymnych zdjęć

Jeśli ktoś opublikował intymne zdjęcia dziecka lub grozi ich udostępnieniem, pomocny może być bezpłatny serwis Take It Down.

Usługa jest prowadzona przez amerykańską organizację National Center for Missing & Exploited Children (NCMEC), ale można z niej korzystać również w Polsce. Strona jest dostępna w języku polskim.

Take It Down pomaga ograniczać rozpowszechnianie nagich, częściowo nagich lub seksualnych zdjęć i nagrań wykonanych, gdy przedstawiona osoba miała mniej niż 18 lat.

Jak działa Take It Down?

1. Otwórz oficjalną stronę Take It Down.

2. Kliknij Rozpocznij.

3. Postępuj zgodnie z instrukcjami na urządzeniu, na którym znajduje się oryginalne zdjęcie lub nagranie.

4. Usługa utworzy cyfrowy odcisk pliku, czyli tzw. hash.

5. Hash zostanie przekazany do systemu, z którego korzystają współpracujące platformy internetowe.

Samo zdjęcie lub nagranie pozostaje na urządzeniu — nie jest przesyłane do NCMEC.

Nie pobieraj ani nie proś nikogo o przesłanie intymnych materiałów specjalnie po to, aby skorzystać z tej usługi.

Take It Down może pomóc ograniczyć rozpowszechnianie materiałów na współpracujących platformach, ale nie gwarantuje usunięcia wszystkich kopii z całego internetu, prywatnych urządzeń czy zaszyfrowanych rozmów.

Krok 9. Zapewnij dziecku wsparcie psychologiczne

Doświadczenie groomingu lub seksualnego szantażu może wywoływać silny lęk, wstyd, poczucie winy i bezradność.

Dziecko może obawiać się reakcji rodziców, rówieśników albo ujawnienia swojej sytuacji w szkole.

Przypominaj mu, że nie ponosi odpowiedzialności za groźby i manipulację ze strony sprawcy.

Jeśli zauważasz utrzymujący się niepokój, problemy ze snem, wycofanie lub inne objawy silnego stresu, rozważ kontakt z psychologiem dziecięcym.

W Polsce dostępne są również bezpłatne formy wsparcia:

116 111 — Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

Bezpłatna, całodobowa pomoc psychologiczna dla dzieci i nastolatków, prowadzona przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Można również skorzystać z czatu na 116111.pl.

800 12 12 12 — Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka

Bezpłatna, całodobowa linia dla dzieci i młodzieży. Dostępny jest również czat Rzecznika Praw Dziecka.

800 100 100 — telefon dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci

Bezpłatna pomoc dla rodziców, opiekunów i innych dorosłych zaniepokojonych bezpieczeństwem dziecka.

Konsultanci oferują wsparcie psychologiczne, pedagogiczne i prawne w wyznaczonych godzinach. Aktualny harmonogram dyżurów znajduje się na stronie 800100100.pl.

Jak Kroha może pomóc rodzicom zauważyć zagrożenia w internecie?

Nawet jeśli rodzice regularnie rozmawiają z dzieckiem o bezpieczeństwie w sieci, nie zawsze wiedzą, z kim utrzymuje ono kontakt i czy któraś z internetowych znajomości zaczyna budzić niepokój.

Pomocnym uzupełnieniem rodzinnych zasad może być aplikacja do kontroli rodzicielskiej, która pozwala zarządzać wybranymi aspektami korzystania ze smartfona.

Parental Control Kroha oferuje kilka funkcji przydatnych w codziennej ochronie dzieci w sieci.

Historia komunikatorów (tylko Android)

Funkcja Historii komunikatorów Kroha pozwala rodzicom przeglądać dostępne, niedawne wiadomości tekstowe z obsługiwanych aplikacji na urządzeniu dziecka z Androidem.

Należą do nich między innymi WhatsApp, Telegram, Viber, Instagram, TikTok, Snapchat i Discord.

Przeglądanie wiadomości może pomóc dostrzec podejrzane kontakty, groźby, próby manipulacji lub żądania zachowania tajemnicy.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach:

• Funkcja jest dostępna wyłącznie na urządzeniach dziecięcych z Androidem.

• Kroha umożliwia przeglądanie dostępnych wiadomości tekstowych z ostatnich 10 dni, a nie całej historii rozmów.

• Nie pozwala przeglądać zdjęć, filmów ani wiadomości głosowych przesyłanych przez komunikatory.

• Zakres dostępnych wiadomości zależy od aplikacji, uprawnień i możliwości technicznych urządzenia.

Kroha nie rozpoznaje groomingu automatycznie i nie gwarantuje wykrycia każdego niebezpiecznego kontaktu.

Blokowanie stron internetowych

Funkcja Kontroli stron internetowych Kroha umożliwia ograniczanie dostępu do wybranych witryn i kategorii treści.

Rodzice mogą między innymi stosować blokowanie stron internetowych zawierających treści nieodpowiednie dla dzieci.

Na wspieranych urządzeniach dostępne są również dodatkowe opcje kontroli przeglądania oraz ustawienia bezpiecznego wyszukiwania.

Takie rozwiązania mogą ograniczyć kontakt z niepożądanymi treściami, ale same w sobie nie zapobiegają groomingowi w komunikatorach.

Ograniczanie czasu korzystania z aplikacji

Dzięki funkcji Blokady aplikacji Kroha rodzice mogą ustalać ograniczenia czasowe dla wybranych aplikacji, w tym mediów społecznościowych i komunikatorów.

Można na przykład ograniczyć czas korzystania z telefonu podczas nauki, snu lub rodzinnych aktywności.

Warto jednak pamiętać, że samo ograniczenie czasu przed ekranem nie wyeliminuje ryzyka niebezpiecznych znajomości w internecie. Najważniejsze pozostają rozmowy o bezpieczeństwie i zaufanie między dzieckiem a rodzicami.

Jakie wiadomości mogą zaniepokoić rodziców?

Jeżeli w dostępnej korespondencji dziecka zauważysz wiadomości o podobnej treści, warto przyjrzeć się sytuacji:

„Tylko nie mów rodzicom, że ze sobą rozmawiamy”.

„Jesteś wyjątkowa. Nikt nie rozumie cię tak dobrze jak ja”.

„Jeśli mi ufasz, wyślij mi swoje zdjęcie”.

„Przejdźmy na inny komunikator, żeby nikt nie widział naszych wiadomości”.

„Spotkajmy się, ale nikomu nie mów, dokąd idziesz”.

„Jeśli komuś powiesz, pokażę wszystkim twoje zdjęcia”.

Takie komunikaty mogą świadczyć o próbach izolowania dziecka od bliskich, wywierania presji emocjonalnej, przekraczania granic lub zastraszania.

Nie należy jednak oceniać sytuacji wyłącznie na podstawie pojedynczej wiadomości.

Liczy się kontekst całej relacji, zwłaszcza jeśli prośbom o zachowanie tajemnicy towarzyszą groźby, naciski lub żądania intymnych materiałów.

Narzędzia kontroli rodzicielskiej najlepiej stosować w sposób otwarty, wyjaśniając dziecku, dlaczego są potrzebne i jakie zasady obowiązują w rodzinie.

Jeśli zauważysz niepokojącą rozmowę, zacznij od spokojnego wyjaśnienia sytuacji, a nie od oskarżeń czy karania nastolatka.

Najczęściej zadawane pytania o grooming w internecie

Czy grooming może odbywać się bez wiadomości o charakterze seksualnym?

Tak. Grooming często zaczyna się od zwykłych rozmów, komplementów, okazywania zainteresowania i wsparcia emocjonalnego.

Sprawca może przez pewien czas budować zaufanie, zanim zacznie poruszać tematy seksualne lub stawiać niebezpieczne żądania.

Dlatego ważne jest obserwowanie charakteru relacji, a nie tylko treści pojedynczych wiadomości.

Czy sprawcą może być rówieśnik dziecka?

Tak, szkodliwa presja seksualna, szantaż i manipulacja mogą również pochodzić od innej osoby niepełnoletniej.

Ponadto dorośli sprawcy czasami podszywają się pod nastolatków, używając fałszywych profili i cudzych zdjęć.

Wiek podany w profilu nie gwarantuje, że rozmówca rzeczywiście jest rówieśnikiem dziecka.

Czy zablokowanie komunikatorów wystarczy, aby zapobiec groomingowi?

Nie. Blokowanie aplikacji może ograniczyć korzystanie z określonych platform, ale dziecko nadal może spotkać nieznajome osoby w grach, innych komunikatorach lub serwisach internetowych.

Kontrola rodzicielska może być jednym z elementów ochrony, ale nie powinna zastępować edukacji i rozmów o bezpiecznych relacjach.

Co zrobić, jeśli dziecko wysłało komuś intymne zdjęcia?

Przede wszystkim zachowaj spokój i zapewnij dziecku wsparcie.

Jeżeli ktoś mu grozi, nie spełniaj żądań sprawcy, nie płać pieniędzy i nie wysyłaj kolejnych materiałów.

Zgłoś sprawę Policji oraz administratorom platformy, na której doszło do naruszenia.

Nie rozpowszechniaj intymnych zdjęć dziecka i nie twórz dodatkowych kopii.

Jeżeli materiały spełniają wymagania usługi Take It Down i znajdują się już na odpowiednim urządzeniu, możesz skorzystać z tego narzędzia, aby pomóc ograniczyć ich dalsze rozpowszechnianie.

Więcej wskazówek znajdziesz w artykule „Jak rozmawiać z dziećmi o sekstingu, udostępnianiu intymnych zdjęć i cyfrowej zgodzie”.

Gdzie zgłosić grooming w Polsce?

Jeżeli podejrzewasz, że dziecko jest uwodzone, szantażowane lub wykorzystywane seksualnie przez internet, zgłoś sprawę Policji.

W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.

Nielegalne treści opublikowane w internecie można również zgłaszać do Dyżurnet.pl.

Dzieci i młodzież mogą uzyskać pomoc psychologiczną pod numerami 116 111 oraz 800 12 12 12.

Rodzice i opiekunowie mogą skorzystać z konsultacji pod numerem 800 100 100, zgodnie z aktualnym harmonogramem dyżurów.

Nie trzeba mieć pewności, że doszło do przestępstwa, aby skonsultować swoje obawy z odpowiednimi służbami.

Więcej porad na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie

Grooming online to tylko jedno z zagrożeń, z którymi dzieci mogą zetknąć się podczas korzystania z komunikatorów i mediów społecznościowych.

Zrozumienie sposobów działania sprawców pomaga rodzicom rozpoznawać ryzykowne sytuacje i lepiej wspierać dzieci.

Warto przeczytać również:

Drapieżnicy internetowi – kim są i jak ich rozpoznać: sygnały ostrzegawcze dla rodziców

Dowiedz się, jak sprawcy nawiązują kontakt z dziećmi online, jakie techniki manipulacji stosują i które zachowania powinny wzbudzić czujność.

Jak rozmawiać z dziećmi o sekstingu, udostępnianiu intymnych zdjęć i cyfrowej zgodzie

Praktyczne wskazówki dotyczące rozmów o granicach osobistych, intymnych materiałach i prawie do odmowy.

Kontrola rodzicielska WhatsApp: bezpieczeństwo w komunikatorach dla dzieci

Poznaj zagrożenia związane z korzystaniem z WhatsAppa oraz sposoby zwiększania bezpieczeństwa dzieci podczas komunikacji online.

Podsumowanie

Grooming w internecie nie zawsze zaczyna się od oczywistych gróźb czy wiadomości o charakterze seksualnym. Czasami jego początkiem jest zwykła rozmowa, wspólne zainteresowania lub pozornie życzliwy kontakt.

Dlatego ochrona dzieci w sieci wymaga czegoś więcej niż blokowania aplikacji i kontrolowania czasu spędzanego przed ekranem.

Warto wspólnie sprawdzać ustawienia prywatności, rozmawiać o niebezpiecznych znajomościach, uczyć rozpoznawania manipulacji oraz ustalać jasne zasady korzystania z komunikatorów.

Aplikacje do kontroli rodzicielskiej mogą być dodatkowym wsparciem, ale nie zastąpią zaufania i otwartej komunikacji.

Najważniejsze, aby dziecko wiedziało, że w każdej trudnej lub niebezpiecznej sytuacji może zwrócić się do zaufanej osoby dorosłej — bez strachu przed karą czy oskarżeniami.